जानीराखाै धनतेरस पूजा विधि, पौराणिक कथा तथा यस वर्षकाे शुभ मुहूर्त

इन्भेष्टोपेपर । कार्तिक १५, २०७८

हिन्दू पञ्चाग अनुसार प्रत्येक वर्ष कार्तिक कृष्ण पक्षको त्रयोदशीका दिन धनतेरस पर्व मनाइन्छ । पौराणिक मान्यता अनुसार कृष्ण पक्षको त्रयोदशी तिथिका दिन समुद्र मन्थनबाट पृथ्वीमा भगवान धन्वंतरीको जन्म भएको थियो । यस पटककाे धनतेरस कार्तिक १६ गते मंगलबार (नोभेम्बर २)मा परेकाे छ। त्यसैले जानौं धनतेरसको शुभ समय, पूजा विधि र पौराणिक कथा‘

धनतेरस पूजा विधि

धनतेरसको दिन सबैभन्दा पहिले बिहान उठेर दिनचर्याको चिन्ता छोडेर धनतेरस पूजाको तयारी गर्न थाल्नुहोस्। यसपछि घरको उत्तर–पूर्व कुनामा भगवान धन्वंतरीको पूजा गर्नुहोस्। ध्यान राख्नुहोस् कि पूजा गर्दा आफ्नो अनुहार सधैं उत्तर, पूर्व वा उत्तर दिशामा राख्नुहोस्।

पूजा गर्दा पञ्चदेव अर्थात् सूर्यदेव, भगवान गणेश, माता दुर्गा, भगवान शिव र भगवान विष्णुको मूर्ति स्थापना गर्नुपर्दछ। यसपछि भगवान धन्वंतरीको षोडशोपचार पूजा गर्नुहोस्। पूजाको अन्त्यमा, संगता सिद्धिको लागि निश्चित रूपमा दक्षिणा चढाउनुहोस्। पूजा समापन पछि भगवान धन्वंतरीको अगाडि धूप, दीप, बेसार, कुमकुम, चन्दन, अक्षत र फूल अर्पण गरी पूजा गर्नुहोस्।

यसपछि घरको मुख्य प्रवेशद्वार वा आँगनमा दियो बाल्नुहोस्। यम देवताको नाममा दीप अवश्य बाल्नु। धनतेरसको दिन घरमा आफ्नो मनपर्ने देवताको पूजा गर्दा स्वस्तिक, कलश, नवग्रह देवता, पञ्च लोकपाल, षोडश मातृका र सप्त मातृकाको पूजा गर्न नबिर्सनुहोस्।

धनतेरस पुजा शुभ मुहूर्त २०२१

धनतेरस पुजा मुहूर्त २ नोभेम्बर बेलुकी ६ः१८ देखि ८ः१० बजेसम्म। प्रदोष काल साँझ ५ः३२ देखि राति ८ः१० बजेसम्म रहनेछ। वृषभ कालको समय साँझ ६ः१८ देखि ८ः१३ सम्म हुनेछ। नोभेम्बर २ त्रयोदशी तिथीको समापन नोभेम्बर ३ बिहान ११ः३१ बजेदेखि ९ः०२ बजेसम्म हुनेछ ।

धनतेरसको पौराणिक कथा

भगवान धन्वंतरीलाई स्वास्थ्यका देवताको रुपमा पुजिन्छ । पौराणिक कथा अनुसार सागर मन्थनका बेला भगवान धन्वंतरी अमृत कलश लिएर अवतरण गरेका हुनाले यस दिन भाँडाकुँडा किन्ने चलन प्रचलित भएको हो ।

अर्को किंवदन्ती अनुसार एक पटक भगवान विष्णुले श्राप पाएपछि लक्ष्मीले तेह्र वर्ष किसानको घरमा बस्नुपर्ने भयो । माता लक्ष्मीको त्यो किसानको बासले गर्दा उनको घर धनसम्पत्तिले भरियो। तेह्र वर्षपछि भगवान विष्णु लक्ष्मीलाई लिन आउँदा किसानले लक्ष्मीलाई त्यहीँ बस्न अनुरोध गरे ।

यसबारे लक्ष्मीले किसानलाई भोलि त्रयोदशी रहेको भन्दै दीप सफा गरी दीप प्रज्वलन गरी पूजा गरेमा कृषकले ऐश्वर्य र धन दौलत प्राप्त हुने बताइन् । यसपछि किसानले माता लक्ष्मीले भनेजस्तै गरे । तब माताको कृपाले धन र वैभव प्राप्त हुन्छ। त्यसबेलादेखि धनतेरसको दिन लक्ष्मीको पूजा गर्ने चलन सुरु भएको जनविश्वास छ ।

— एजेन्सी