अकबर-बीरबलको कथा : बीरबलको क्षमता

इन्भेष्टाेपेपर ।  फागुन ११, २०८१

सम्राट अकबरको दरबारमा बीरबलको प्रभुत्व थियो। बीरबलको चतुरता र समझदारीले उनलाई राजाको लागि विशेष बनाएको थियो। यस कारण दरबारमा धेरै मानिसहरू बीरबलको ईर्ष्या गर्थे।

सम्राट अकबरका साला साहेब पनि यी मानिसहरूमा थिए। साला साहेबले बीरबललाई अपमान गर्ने कुनै पनि मौका छोडदैनथे, तर हरेक पल्ट पराजयको सामना गर्नुपरेको थियो। प्यारी बेगमको भाइ भएकाले राजाले पनि उनलाई केही भन्दैनथे ।

एक दिन, बीरबलको अनुपस्थितिमा, साला साहेबले सम्राट अकबरसँग दीवानको पद मागे। राजाले भाउजु (साला साहेव)को परीक्षा गर्ने विचार गरे । राजाले भाउजुलाई भने, “आज बिहान सबेरै दरबारको छेउमा बिरालोको बच्चाको आवाज सुनेँ । बिरालोले बच्चा जन्माएको जस्तो देखिन्छ, त्यहाँ गएर हेर, यो सत्य हो कि होइन ?

भाउजु हतार हतार दरबारको पछाडी गएर फर्केर आयो र भन्यो, “हजूरले भनेको कुरा सत्य हो, दरबार पछाडि एउटा बिरालोले बच्चा जन्माएको छ ।”

राजाले भने, ठीक छ, बिरालोले कतिवटा बच्चा जन्माएको छ भन ? भाउजुले जवाफ दिए, यो थाहा छैन, छिट्टै थाहा पाउँछु महाराज।

यति भन्दै उनी फेरि दरबारको पछाडी गएर फर्किएर भने, ‘महाराज, बिरालो पाँच सन्तानकी आमा बनेकी छन् ।

सम्राट अकबरले सोधे, ठीक छ, कृपया मलाई भन कि ती पाँच बच्चाहरूमध्ये कति महिला र कति पुरुष छन् ? भाउजुले जवाफ दियो, मैले यो देखेको छैन, हेरेर फर्केर आउँछु। यति भन्दै उनी फेरि दरबारको पछाडी गए र केही बेर पछि फर्केर भन्छन्– महाराज, पाँचवटा बिरालोमध्ये तीनवटा केटा र दुईवटा पोथी छन् ।

सम्राट अकबरले आफ्नो साला साहवसंग फेरि प्रश्न सोधे, “भाले बिरालाको रङ कस्तो हुन्छ ? प्रश्नको जवाफमा भाउजुले भने, ‘म चेक गरेर तुरुन्तै आउँछु । सम्राट अकबरले भने, भाे छाडिदेउ र यहीँ बस।

त्यतिन्जेल बीरबल राजदरबार पुगिसकेका थिए । राजाले बीरबललाई भने, “बीरबल, बिरालोले दरबारको छेउमा बच्चा जन्माएको छ, यो सत्य हो कि होइन हेर । बीरबलले भने, म तुरुन्तै जाँच गर्छु र फर्केर आउँछु महाराज। यति भन्दै उनी दरबारको पछाडि गए ।

फर्किएर बीरबलले सम्राट अकबरलाई भने, महाराज, बिरालोले बच्चा जन्माएको छ। राजाले बीरबललाई सोधे, “बिरालोले कति बच्चाहरू जन्माएको छ ?” बीरबलले तुरुन्तै जवाफ दिए, महाराज, पाँच बच्चाहरू।

राजाले फेरि सोधे, कतिवटा बिरालाका बच्चाहरू पोथी र कतिवटा ढाडे (नर) हुन् ? बीरबलले तुरुन्तै जवाफ दिए, महाराज, तीन ढाडे र दुई पाेथी।

सम्राट अकबरले फेरि बीरबललाई सोधे, “ भाले बिरालाहरू कस्ता रङका छन् ?” बीरबलले तुरुन्तै जवाफ दिए, महाराज, दुई छोराको रङ कालो र एकको खैरो छ।

अब महाराजले छेउमा बसेका आफ्नो साला साहवलाई हेरे र सोधे, यसबारे के भन्नु छ ? भाउजू लाजमा टाउको निहुराएर केही बोल्न सकेनन् ।

कथाबाट सिक्ने कुराः यस कथाबाट हामी सिक्छौं कि हामीले कसैको सफलतामा ईर्ष्या गर्नु हुँदैन।

— एजेन्सीकाे सहयाेगमा